Âm mưu Cung biến năm Nhâm Dần, hay Nhâm Dần Cung Biến (壬寅宮變), còn được biết đến với cái tên Khởi nghĩa Cung nữ (宮女起義), là một âm mưu chống lại hoàng đế Gia Tĩnh thời nhà Minh. Âm mưu này có sự góp mặt của mười sáu cung nữ với nỗ lực ám sát hoàng đế. Biến cố xảy ra vào năm 1542, tức năm thứ 21 dưới triều đại của Gia Tĩnh, cũng là năm Nhâm Dần, do đó có tên như vậy.
Nguyên Nhân Gây Nổi Loạn
Hoàng đế Gia Tĩnh được gọi là “vị hoàng đế Đạo giáo” do niềm tin mạnh mẽ vào Đạo giáo, đặc biệt là thuật bói toán và giả kim. Một trong những loại thuốc trường sinh mà ông đã dùng, theo lời xúi giục của một đạo sĩ, được làm từ kinh nguyệt của trinh nữ và được gọi là “chì đỏ” (紅鉛). Những cô gái tuổi từ 13–14 được nuôi nhốt với mục đích này, họ chỉ được ăn lá dâu tằm và nước mưa. Bất kỳ cô gái nào mắc bệnh đều bị đuổi đi. Một số người cho rằng chính sự ngược đãi này đã dẫn đến cuộc nổi dậy. “Trốn trong hậu cung, họ chất chứa mối hận thù từ những góc tối của hoàng gia,” nhà sử học cuối thời Minh Đàm Thiên đã viết.
Một phiên bản khác của câu chuyện cho rằng trong khu vườn thượng uyển của Gia Tĩnh có trồng rất nhiều cây chuối, và sương mai đọng trên lá mang một vị ngọt thanh mát. Gia Tĩnh tin rằng uống sương mai sẽ giúp trường thọ, và vì thế ông đã ra lệnh cho các cô gái trẻ trong cung thu thập sương mai mỗi sáng. Rất nhiều người đã ngã bệnh vì nhiễm lạnh.
Đôi khi, các phi tần lớn tuổi bị phạt phải đi hái sương mai. Có lần, hoàng đế được dâng tặng một ‘con rùa trường thọ’ được nhuộm thành 5 màu sắc khác nhau. Ông lệnh các phi tần cấp thấp chăm sóc con vật. Tuy nhiên, con rùa đã chết, và Gia Tĩnh nổi giận trừng phạt các phi tần bằng việc bắt họ đi hái sương. Cũng trong khoảng thời gian đó, Vương Ninh Tần phi lan truyền tin đồn rằng hoàng đế đã đánh mất ân sủng của Trời bởi vì quá mê đắm Đoan Tần phi yêu thích của ông. Tin đồn cáo buộc rằng Đoan Tần phi thực chất là một hồ ly tinh, và chính việc mê hoặc hoàng đế đã khiến cô ta làm phật lòng Trời đất. Khi biết chuyện, Gia Tĩnh phạt Vương Ninh Tần phi phải đi hái sương. Trong lúc làm nhiệm vụ ngoài vườn, Vương Tần phi gặp các phi tần khác cũng chịu hình phạt tương tự và bắt đầu lên kế hoạch. Nếu hoàng đế được tìm thấy đã chết trong cung của Đoan Tần phi, vụ con rùa chết sẽ bị lãng quên, và Vương Tần phi sẽ được minh oan khi đã nói rằng hoàng đế mất lòng Trời vì Đoan Tần phi.
Diễn biến và những người liên quan
Vào năm 1542, hoàng đế đang nghỉ ngơi trong tẩm cung của Đoan phi. Một nhóm cung nữ giả vờ hầu hạ, rồi dùng dây thừng siết cổ hoàng đế hòng ám sát. Do thắt nút vụng về, họ không giết được hoàng đế mà chỉ khiến ông ngất xỉu vì hoảng sợ. Nhận thấy âm mưu thất bại, Trương Kim Liên hoảng sợ chạy đi báo cho Phương Hoàng hậu. Hoàng hậu vội vã đến, cùng các thái giám đánh thức hoàng đế tỉnh lại. Tất cả các cung nữ tham gia đều bị bắt giữ.
Danh sách những kẻ tham gia âm mưu:
- Ninh tần Vương thị: Chủ mưu
- Đoan phi: Âm mưu diễn ra trong tẩm cung của phi tần này.
- Trần Cúc Hoa, Quan Mai Tú, Hoàng Ngọc Liên, Lưu Diệu Liên, Tô Xuyên Dược, Vương Tú Lan, Dương Thúy Anh: Trực tiếp ra tay siết cổ hoàng đế
- Đặng Kim Hương, Hình Thúy Liên, Từ Thu Hoa, Dương Kim Anh, Dương Ngọc Hương, Diêu Thục Thúy, Trương Xuân Cảnh: Đồng phạm âm mưu ám sát.
- Trương Kim Liên: Kẻ tố giác âm mưu với Phương Hoàng hậu
Hậu quả
Sau cuộc tấn công, Gia Tĩnh Đế hôn mê nhiều ngày, Phương Hoàng hậu ra tay trừng phạt các cung nữ, bao gồm người đã báo tin cho bà là Trương Kim Liên. Tất cả đều chịu án lăng trì công khai. Mặc dù Đoan Phi không có mặt lúc đó, Hoàng hậu vẫn kết tội thông đồng và ban án tử. Thi thể của các cung nữ, Ninh Tần, và Đoan Phi bị treo lên thị chúng. 10 người thân của các cung nữ cũng bị chém đầu, 20 người bị bắt làm nô lệ và trao cho các đại thần. Tài sản của họ bị chia cho gia đình quan trung thành.
Mặc dù bất lực trong cuộc tấn công, Gia Tĩnh Đế vẫn căm ghét Phương Hoàng hậu vì đã giết người thiếp yêu của ông, Đoan Phi. Về sau, ông nhận ra Đoan Phi vô tội và nghi ngờ Hoàng hậu dùng vụ việc để trừ khử đối thủ. Năm 1547, một đám cháy lớn xảy ra, nhà vua không cho phép cứu Phương Hoàng hậu khiến bà chết cháy, tuyên bố rằng đây là ý trời.
Sau vụ nổi loạn, Gia Tĩnh Đế không những không ngừng tạo thuốc trường sinh mà còn siết chặt kiểm soát cung nữ. Năm 1547, 300 thiếu nữ từ 11 đến 14 tuổi bị chọn vào cung. Năm 1552, 200 thiếu nữ khác được chọn, lứa tuổi tối thiểu giảm xuống chỉ còn 8 tuổi. Ba năm sau (1555), thêm 150 người bị bắt vào cung, lần này nhiều em chưa đến 8 tuổi, tất cả để phục vụ cho việc bào chế linh đan của hoàng đế.
