Sử Trung Quốc

Trận Chiến Tham Hợp Pha- Trận chiến hủy diệt họ Mộ Dung

Cùng với trận Phì Thủy, Tham Hợp Pha được đánh giá là một trận chiến bước ngoặt giữa 2 thế lực nước Hậu Yên ( họ Mộ Dung) và nước Bắc Ngụy của họ Thác Bạt

nước hậu yên trung quốc

Trong tiểu thuyết Thiên Long Bát Bộ, Mộ Dung Phục nói với cha con Tiêu Viễn Sơn- Tiêu Phong như sau:

Năm đó, tổ tiên ta gây dựng giang sơn gấm vóc, tiếc thay kẻ thù tàn ác đã tiêu diệt giang sơn và nhân sĩ Đại Yên ta, con cháu Mộ Dung thị ta vì thế mà lưu lạc tứ tán, nhưng không quên việc phục quốc. Kẻ thù ở đây chính là họ Thác Bạt của nước Bắc Ngụy.

Cùng với trận Phì Thủy, Tham Hợp Pha được đánh giá là một trận chiến hay có tính chất bước ngoặt lớn, xảy ra giữa 2 thế lực nước Hậu Yên ( họ Mộ Dung) và nước Bắc Ngụy của họ Thác Bạt. Với phần thắng nghiêng về họ Thác Bạt, đã đánh dấu Bắc Ngụy từ một nước nhỏ trở thành bá chủ miền Hoa Bắc, còn Hậu Yên của họ Mộ Dung từ một nước lớn trở nên suy yếu trầm trọng.

1. Nguyên Nhân Cuộc Chiến

Có một sự thật ít ai biết trước khi nổ ra cuộc chiến này, thì họ Thác Bạt của nước Đại, và họ Mộ Dung của nước Yên là hai nước hàng xóm thân thiết, có kết giao hôn nhân với nhau. Vua nước Đại Thác Bạt Thập Dực Kiền ( ông nội của Thác Bạt Khuê) kết hôn với Mộ Dung Uyển Nhi ( em gái của Mộ Dung Thùy). Thác Bạt Khuê vì thế gọi Mộ Dung Thùy là cữu phụ.

Lý do là hai nước này đều e sợ trước sự lớn mạnh của nước Tiền Tần của người Đê do Phù Kiên làm chủ, đang rất lớn mạnh. Không những thế, họ Thác Bạt là hậu duệ của Thác Bạt bộ, còn họ Mộ Dung là hậu duệ của Mộ Dung bộ, hai họ đều là người Tiên Ty, nên có quan hệ gần gũi về mặt nhân chủng. Hai nước này kết đồng minh để chống lại Tiền Tần.

Thế nhưng, hai nước này đều xấu số bị Phù Kiên thôn tính, Mộ Dung Thùy bị bắt đến Tần và phải nhẫn nhục làm tướng theo Phù Kiên đi viễn chinh đánh Đông Tấn, còn Thác Bạt Thập Dực Kiền thì bị em trai Thác Bạt Thật Quân sát hại, nước Đại nhân cơ hội có biến loạn đã bị Tiền Tần tiêu diệt.

Ít lâu sau khi Phù Kiên thảm bại ở trận Phì Thủy và bị Diêu Trường sát hại, các tướng dưới quyền ly khai dựng các chính quyền người Hồ mới, Mộ Dung Thùy lập nước Hậu Yên, Thác Bạt Khuê cùng với mẹ trở về tái lập nước Đại, rồi ít lâu sau đổi tên nước thành Ngụy. Mộ Dung Thùy cũng sai con trai Mộ Dung Lân đến hỗ trợ Thác Bạt Khuê đánh bại Thác Bạt Quất Đốt tranh giành vị trí quốc chủ nước Đại. Có thể nói quan hệ giữa hai họ lúc này cực kỳ khăng khít, thân thiết .

Vậy hai họ này từ chỗ họ hàng, đồng minh, hàng xóm thân thiết đã trở mặt với nhau như thế nào?

Thế nhưng, quan hệ giữa hai dòng họ này bất ngờ xấu đi sau một sự kiện Thác Bạt Khuê có mâu thuẫn với cậu mình Hạ Lan Nột ( em trai của mẹ Thác Bạt Khuê), khi xưa nước Đại bị tiêu diệt, Thác Bạt Khuê và mẹ lưu lạc tha hương, đi ăn xin kiếm sống qua ngày, nhưng được bộ tộc Hạ Lan đón về cưu mang nuôi dưỡng. Thác Bạt Khuê tính đến việc chinh phạt Hạ Lan bộ, Hạ Lan bộ đứng trước tình thế đó đã cầu xin sự giúp đỡ của Hậu Yên. Vì thế mà Thác Bạt Khuê tức giận, lên kế hoạch tiêu diệt Hậu Yên.

Thác Bạt Khuê cho em là Thác Bạt Nghi sang Yên triều cống Mộ Dung Thùy đồng thời bí mật quan sát động thái của nước Yên, Thác Bạt Nghi kết luận rằng Mộ Dung Thùy nay đã lớn tuổi, còn thái tử Mộ Dung Bảo thì lại kém cỏi, và có khả năng Hậu Yên sẽ bị suy yếu. Điều này đã khích lệ Thác Bạt Khuê rất nhiều trong việc lập kế hoạch diệt Hậu Yên.

Năm 391, em trai của Hạ Lan Nột là Hạ Lan Nhiễm Can âm mưu giết chết Hạ Lan Nột, và dẫn đễn việc huynh đệ giao chiến chống lại nhau. Thác Bạt Khuê nắm lấy cơ hội này để yêu cầu Hậu Yên cùng tiến đánh Hạ Lan bộ (mặc dù cả Hạ Lan Nột và Hạ Lan Nhiễm Can đều là huynh đệ của mẹ ông theo như Nguỵ thư). Vào mùa hè năm 391, Mộ Dung Lân bắt được Hạ Lan Nột và Hạ Lan Nhiễm Can, song lại cho phép Hạ Lan Nột được tự do và chỉ huy bộ lạc, còn Hạ Lan Nhiễm Can thì trở thành tù binh. Sau chiến dịch này, Mộ Dung Lân đã nhận thấy được khả năng của Thác Bạt Khuê nên đã đề xuất với phụ hoàng rằng hãy bắt giam Thác Bạt Khuê và giết đi để trừ khử hậu họa . Tuy nhiên, Mộ Dung Thùy từ chối.

Vào tháng 7  năm 391, một sự kiện đã khiến cho Hậu Yên và Bắc Ngụy tuyệt giao với nhau. Khi đó, Thác Bạt Khuê cử Thác Bạt Cô  đi triều cống Hậu Yên, và các con trai của Mộ Dung Thùy đã giữ Thác Bạt Cô lại và lệnh cho Thác Bạt Khuê phải mang ngựa đến để đổi lấy tự do cho Thác Bạt Cô. Thác Bạt Khuê đã từ chối và đoạn tuyệt quan hệ với Hậu Yên, thay vào đó, ông quay sang liên minh với Tây Yên, chuẩn bị cho một cuộc chiến sống còn với Hậu Yên.

2. Diễn Biến Cuộc Chiến Đầu Tiên

Ở phần trước tôi đã điểm qua một chút nguyên nhân về sự việc 2 nước Bắc Ngụy của họ Thác Bạt và Hậu Yên của họ Mộ Dung từ chỗ hàng xóm, thông gia thân thiết bỗng quay ngoắt 180 độ, trở mặt với nhau. Thác Bạt Khuê từ chỗ liên minh với Hậu Yên đã chuyển sang liên minh với Tây Yên. Mà Tây Yên lại kẻ thù cũ của Thác Bạt Khuê, vì Tây Yên năm xưa đã hỗ trợ cho chú của Thác Bạt Khuê là Thác Bạt Quất Đốt tranh giành cơ nghiệp của tổ tông.

Nói một chút về hai nước Tây Yên và Hậu Yên này, tại sao cùng một họ Mộ Dung mà lại phân làm 2 nước Yên. Số là bản thân trong cái gia tộc Mộ Dung cũng loạn như cái nồi cám lợn, anh em đánh giết lẫn nhau dường như đã trở thành truyền thống gia đình, đến nỗi một chi gia tộc Mộ Dung bộ là Mộ Dung Thổ Dục Hồn, dẫn theo gia quyến chạy tít vào Tây Vực sống hòa huyết với người Khương tạo ra nước Thổ Dục Hồn, đoạn tuyệt quan hệ với gia tộc.

Tại sao Lưu Bang lập nên đại nghiệp còn Lưu Bị thì không?
Số phận các công thần khai quốc nhà Hán sau trận chiến với Hạng Vũ
10 đại gian thần khét tiếng thời Tống

Tiền Yên bị Tiền Tần tiêu diệt, Mộ Dung Vĩ, Mộ Dung Hoằng, Mộ Dung Tuấn và Mộ Dung Thùy đều bị bắt. Bản thân những người này vốn không ưa gì nhau dù là anh em bà con ruột thịt, bởi thế mà sau khi Phù Kiên thua thảm ở trận Phì Thủy, thì những người này tách ra ly khai. Năm 384, Mộ Dung Thuỳ ly khai Tiền Tần, lập ra nước Hậu Yên. Cùng năm, Mộ Dung Hoằng chiếm hạ du Hoàng Hà thành lập nhà Tây Yên có 8 quận và 7 vạn dân. Khi Tiền Tần suy yếu, Mộ Dung Hoằng dấy binh cát cứ Ung Châu, đánh bại Tiền Tần, xưng Ung châu mục, Tề Bắc vương, kiến đô tại Hoa Âm (Vị Nam, Thiểm Tây) kiến lập chính quyền Tây Yên, máu nhuộm tôn thất, tồn tại 11 năm với 7 đời vua, sau bị chính người anh em Hậu Yên tiêu diệt. Nội bộ Tây Yên loạn đến mức mà đã từng có một kẻ ngoại tộc là Đoàn Tùy được lập làm vua. Đoàn Tùy có nhiều giả thuyết cho rằng ông ta là tổ tiên của Đoàn Thị Đại Lý sau này.

Thác Bạt Khuê trong công cuộc khôi phục nước Đại của tổ phụ đó là gây chiến tấn công Nhu Nhiên, Nhu Nhiên bị thiệt hại nặng nề song không bị tiêu diệt. Nhu Nhiên sau đó vẫn tiếp tục quấy nhiễu, và là một mối đe dọa thường xuyên trong suốt thời gian còn lại của triều đại Bắc Ngụy. Sau đó, năm 394, Hoàng đế Mộ Dung Vĩnh của Tây Yên lúc này đang bị Mộ Dung Thùy tấn công, ông ta tìm kiếm trợ giúp từ Thác Bạt Khuê, Thác Bạt Khuê cử Trần Lưu công Thác Bạt Kiền và tướng Dữu Nhạc sang cứu cố làm quân Hậu Yên rối trí, song quân Bắc Ngụy chưa từng thực sự giao chiến với Hậu Yên, cuối cùng thì Mộ Dung Vĩnh bị Mộ Dung Thùy bắt được và giết chết khi kinh thành Trường Tử. Mộ Dung Thùy tức giận vô cùng và việc ông ta làm sau khi diệt Tây Yên chính là đánh nhau một trận với Bắc Ngụy cho hả dạ. Thác Bạt Khuê chủ động tiên hạ thủ vi cường, ông ta tấn công Hậu Yên trước để lấy thế chủ động.

Năm 395, Thác Bạt Khuê dẫn quân đột kích các vùng biên giới với Hậu Yên. Cũng trong năm đó, Mộ Dung Thùy cho Mộ Dung Bảo dẫn 8 vạn quân với sự hỗ trợ của Mộ Dung Nông và Mộ Dung Lân nhằm trừng phạt Bắc Ngụy. Thác Bạt Khuê hay tin về đội quân của Mộ Dung Bảo thì quyết định bỏ kinh đô Thịnh Lạc và rút lui về phía tây qua Hoàng Hà. Quân của Mộ Dung Bảo nhanh chóng tiến đến sông vào mùa thu năm 395 và chuẩn bị để vượt sông. Tuy nhiên, lúc này Bắc Ngụy cắt đường đường thông tin giữa quân của Mộ Dung Bảo và kinh thành Trung Sơn của Hậu Yên, và Bắc Ngụy phao tin rằng Mộ Dung Thùy qua đời, khiến cho quân Hậu Yên gặp phải xáo trộn rất lớn. Quân Hậu Yên và Bắc Ngụy lâm vào thế bí trong việc vượt qua Hoàng Hà trong suốt 20 ngày. Những người đi theo Mộ Dung Lân cố tiến hành chính biến và ủng hộ Mộ Dung Lân trở thành lãnh đạo mới, song hành động này đã thất bại. Khi mùa đông đến, quân Hậu Yên rút lui và không nhận ra rằng Hoàng Hà lúc này đã đóng băng và quân Bắc Ngụy có thể qua sông một cách dễ dàng, Mộ Dung Bảo cũng không để lại hậu quân khi rút lui. Thác Bạt Khuê đích thân dẫn quân đuổi theo, bắt kịp được quân Hậu Yên và hai bên nổ ra một trận chiến long trời lở đất. Quân Bắc Ngụy giết hoặc bắt giữ gần như toàn bộ quân Hậu Yên, chỉ có Mộ Dung Bảo cùng một số quan tướng là có thể chạy thoát. Thác Bạt Khuê lo sợ trước những tù binh Hậu Yên nên bị chôn sống.

Thảm bại trong trận này khiến cho Mộ Dung Thùy uất ức mà sinh bệnh. Năm 396, , lo ngại rằng Bắc Ngụy sẽ xem thường Mộ Dung Bảo, Mộ Dung Thùy đích thân dẫn quân đi đánh Bắc Ngụy báo thù, giành được chiến thắng ban đầu và giết được Thác Bạt Kiền. Thác Bạt Khuê trở nên lo lắng và lại tính đễn việc bỏ Thịnh Lạc. Tuy nhiên, khi quân Hậu Yên đi qua Tham Hợp Pha, họ than khóc cho những thân nhân và đồng bào của mình, Mộ Dung Thùy thấy thế đã trở nên tức giận và thổ huyết, vài hôm sau thì chết. quân Hậu Yên buộc phải rút lui về Trung Sơn. Sau khi Mộ Dung Thùy chết, Mộ Dung Bảo trở thành hoàng đế Hậu Yên.

3/5 - (4 votes)

KHÁM PHÁ


Ảnh Việt Nam Xưa

  • Một gia đình người Việt giầu có vào năm 1870 (ảnh đã được phục chế màu)
  • Những nhạc công người Việt đang biểu diễn - Sài Gòn 1866
  • Lễ hội Phủ Dầy - Nam Định xưa, cách đây hơn 100 năm
  • Một ngôi miếu ở làng quê Bắc bộ từ những năm 1910s
  • Lễ hội Phủ Dầy - Nam Định xưa, cách đây hơn 100 năm
  • Lễ hội Phủ Dầy - Nam Định xưa, cách đây hơn 100 năm
  • Một vị chức sắc làng Xa La, tỉnh Hà Đông cũ - Ảnh năm 1915
  • Ảnh chụp cụ đồ Nho từ đầu thế kỷ XX
  • Hai vợ chồng người nông dân Bắc bộ năm 1910
  • Tục ăn trầu của phụ nữ Việt xưa
  • Tục ăn trầu của phụ nữ Việt xưa
  • Chân dung phụ nữ Việt Nam trước năm 1915
  • Chân dung một gia đình khá giả ở Miền Bắc
  • Mệ Bông Nguyễn Thị Cẩm Hà
  • Trạm tàu điện bờ hồ (nhìn từ góc Hàng Đào
  • Su ra doi cua tuyen ngon doc lap my
  • Đoạn trích từ Nhật ký của Nữ hoàng Victoria. Nguồn: Royal Collection Trust, Luân Đôn
  • Chân dung gia đình hoàng gia năm 1846
  • Nữ hoàng Victoria và Abdul Karim tại Cung điện Buckingham. Nguồn: The New York Times
  • Chân dung Thằng Mõ chụp năm 1902
  • Lính hầu đang khiêng một vị chức sắc cấp huyện đi công vụ, ảnh chụp từ đầu thế kỷ XX
  • Học sinh đi học những năm cuối thế kỷ XIX
  • Những người bán hàng rong ven đường ở Bắc kỳ đầu thế kỷ XX
  • Không ảnh Hà Nội năm 1926
  • Một vị quan lớn cùng đoàn tuỳ tùng và lính cắp gươm, tráp theo hầu - Ảnh từ đầu thế kỷ XX
  • Ngày Tết của một gia đình khá giả ở miền Bắc những năm 1920s

Leave a Comment