La Mã Cổ Đại

Constantine Đại Đế, Kitô Giáo và một La Mã Cải Đạo

Constantine đã thật sự ủng hộ Kito Giáo kể từ sau năm 312. Ông ban hành luật lệ mang tính có lợi cho các mục sư và giáo sĩ Kito và sẵn sàng đứng về phía Kito Giáo

Constantine đại đế cải đạo kitô

(Bài viết dưới đây là bài tham khảo, không xác định đúng-sai, chỉ cung cấp thêm thông tin/suy luận khách quan)

“In hoc signo vinces” – By this sign, conquer!“ một tuyên bố khích lệ ba quân hùng hồn, mang đầy khí chất tự tin của Constantine đệ nhất, sau khi ông được Thiên Chúa báo tin rằng ông sẽ có một chiến thắng vẻ vang dưới sự bảo trợ của Ngài và đế quốc La Mã sẽ chuyển mình, trở thành đế quốc của Thiên Chúa, con dân Thiên Chúa sẽ ngự trị trong ánh hào quang trường tồn của Ngài”. Constantine vẽ kí tự Chiro (χ – hay Christogram) lên khiên của các chiến binh và tiến về Rome. Cuối tháng 11 năm 312, điềm báo trở thành sự thật khi Constantine chiến thắng vẻ vang trước Maxentius trong trận Milvian’s Bridge. Để thực hiện lời hứa với Thiên Chúa, chỉ hai tháng sau, tháng 2 năm 313, hoàng đế Constantine và người đồng cấp Licinius ban hành sắc lệnh Milan, hợp thức quá Kito Giáo trên toàn đế quốc, sắc lệnh này đánh dấu một bước ngoặc vĩ đại, một chiến thắng thần thánh của đức tin Kito trước tôn giáo Đa Thần cổ đại.

Câu chuyện trên đều được mô tả trong sử kí của Lactantius và trong quyển “Life of Constantine” bởi nhà sử học, thần học đương thời Eusebius vùng Caesarea, tuy có 1 vài sự khác biệt: Lactantius miêu tả rằng Thiên Chúa đã hiện ra trong giấc mơ của Constantine trước trận chiến, trong khi Eusebius lại cho rằng Constantine và toàn bộ ba quân của ông thấy ánh hào quang sáng chói cùng với hình thập giá của Thiên Chúa.

Một vài bản tán dương đương thời khác thì kể về một đội quân thiên đình được Constantius (cha của Constantine) cử xuống để giúp Constantine thắng trận. Các câu chuyện trên rõ ràng đều mang tính huyền sử và không thể kiểm chứng. Tuy nhiên ta lại có bằng chứng không thể chối cãi rằng Constantine đã thật sự ủng hộ Kito Giáo kể từ sau năm 312. Ông ban hành luật lệ mang tính có lợi cho các mục sư và giáo sĩ Kito và sẵn sàng đứng về phía Kito Giáo trong các cuộc tranh luận thần học với lạc giáo Donatist ở Carthage.

Trong quyển “Life of Constantine”, Eusebius mô tả một cách đầy hứng thú các thói quen cuối đời của một Constantine “mộ đạo” như việc nghêu ngao các bài thuyết giáo trong các buổi hầu triều: “Hoàng đế hạ thấp giọng, tay chỉ lên trời cầu kinh, đe dọa trừng phạt những kẻ vô đạo bằng thiên mệnh đã được Thiên Chúa tín thác vào ông, tuy nhiên những người miễn cưỡng có mặt thì khá thờ ơ và không quan tâm cho lắm”.

20 năm sau trận Milvian’s Bridge, Constantine chính thức rửa tội, và theo lời Eusebius:

“Sau khi rửa tội, hoàng đế từ chối khoác áo tím hoàng gia, thay vào đó, ông chỉ mặc duy nhất các bộ đồ tông trắng đến khi qua đời”.

Đọc Eusebius và Lactantius khiến chúng ta tin rằng sự ngoan đạo của Constantine giống như 1 sự giác ngộ, sự thức tỉnh trước hào quang của Thiên Chúa và điều đó đã khiến cho đa thần của La Mã cổ đại thất bại ê chề, bị xóa bỏ nhanh chóng. Tuy nhiên nên thận trọng để tránh hiểu nhầm khi đọc các tác phẩm này vì hiển nhiên ta sẽ gặp phải các phần hư cấu hóa để phục vụ cho mục đích chính trị, tôn giáo

Để nhìn thấy các phần hư cấu này, ta cần nhìn vào những điều mà hoàng đế Constantine thể hiện khi độc tôn cai trị đế quốc. Mặc dù ông thể hiện tinh thần ưu ái cho Kito Giáo và giáo phận Công Giáo, ông lại thực hiện 1 số đề mục xây dựng lạ lùng và các cải cách mang tính chất khá “tàn bạo”, đi ngược với lời răn của Thiên Chúa:

Đầu tiên phải nói đến việc xây dựng khải hoàn môn Constantine vào năm 315, quan sát công trình này ta không tìm thấy bất cứ điều gì trên phần chạm khắc liên quan đến Kito Giáo, biểu tượng Chiro cũng không được thể hiện ra. Chỉ duy nhất 1 câu khắc liên quan đến tôn giáo: “By the inspiration of divinity…” rất mơ hồ. “Divinity” ở đây khả năng cao là nói về Sol-Invictus (Sun God hoặc Apollo), vì Constantine dành sự kính trọng rất cao đến hoàng đế Aurelianus năm xưa. Các đồng tiền vàng ở thời kì đầu cai trị của Constantine đều được sản xuất với bằng hình ảnh Constantine đứng ngang hàng với Apollo.

Tây Âu thời kì hậu La Mã (400-800 AD)
Ly giáo Iconoclasm – đế quốc Byzantium

Constantine có thể là 1 henotheist tức người thờ “độc thần – One God” khi ông tôn thờ Apollo trên tất cả các vị thần khác trong danh sách bất tận của người La Mã. Nếu đúng là như vậy thì cái tài tình ở đây là sự dung hợp khéo léo giữa hình ảnh Thiên Chúa và Apollo, sự nhạy bén của các nhà cố vấn thần học của Constantine đã buộc hoàng đế phải chuyển niềm tin độc thần của mình từ Apollo sang Thiên Chúa bằng một sự khai sáng chậm chạp nhưng hiệu quả.

Constantine xóa bỏ điều luật phạt “sự độc thân” của phụ nữ La Mã tồn tại từ thời Augustus, hợp pháp hóa cuộc sống khổ hạnh và giữ gìn trinh tiết của phụ nữ thế tục, xây dựng nhiều nhà thờ và tu viện trên khắp đế quốc. Ngược lại sự rộng lượng này là bộ luật khắc nghiệt về ly hôn giành riêng cho phụ nữ. Đối với nữ nô lệ tham gia vào việc bắt cóc một phụ nữ tự do để phục vụ việc cưỡng ép kết hôn của chủ nhân thì cô ta sẽ bị xử tội chết bằng việc đổ chì nóng chảy vào cổ họng.

Constantine nhiệt tình tham gia vào các cuộc tranh luận thần học Công Giáo, chính ông đã yêu cầu tổ chức Công Động Nicea đầu tiên năm 325 nhằm giải hòa mâu thuẫn giữa 2 nhánh học thuyết là Arianism và Chính Thống. Chúng ta nghe kể rằng ông thường xuyên sử dụng từ “Homo-ousios” tức “cùng một bản thể” trong buổi tranh luận để bảo vệ học thuyết Công Giáo Chính Thống. Kết quả công động Nicae là sự thất vọng của Constantine trong nỗ lực hòa giải và Arianism đã biến thành lạc giáo.

Một con người cao quý được xem là định mệnh cho sự trỗi dậy của Kito Giáo, vào năm 326 đã tử hình chính con ruột của mình là Crispus (do nghi ngờ sự phản bội). Hối hận bởi bàn tay nhuốm máu, Constantine ghép tội loạn luân giữa vợ là Fausta và Crispus và xử tử luôn bà. Hành động này gây ra sự tranh cãi gay gắt giữa các nhà sử học đương đại về tình yêu với Thiên Chúa của Constantine khi chính người thân ruột thịt vẫn không nhận được tình yêu và sự khoan dung từ ông.

Constantine Đại Đế cùng với quyết định ưu ái cho Kito Giáo của ông đến nay vẫn còn là điều khó hiểu. Tỉ lệ dân số La Mã theo Kito Giáo vào năm 313 vẫn là thiểu số so với đa thần giáo, Constantine ắt hẳn phải nhìn ra một điều gì đấy có ích trong tổ chức giáo phận giúp cho ông cai trị đế quốc to lớn của mình hiệu quả hơn, có lẽ đó là sự chân thành, lòng nhiệt huyết, nội lực và sự nhẫn nhịn của đại bộ phận sơ kì Kito hữu trước các cuộc bách hại trong quá khứ và có lẽ chính những nhà thần học thân cận đã giúp Constantine biến tầm nhìn đó thành sự thật, tạo nên cuộc cách mạng tôn giáo thành công đến tận ngày nay.

Đánh giá post

KHÁM PHÁ


Ảnh Việt Nam Xưa

  • Một gia đình người Việt giầu có vào năm 1870 (ảnh đã được phục chế màu)
  • Những nhạc công người Việt đang biểu diễn - Sài Gòn 1866
  • Lễ hội Phủ Dầy - Nam Định xưa, cách đây hơn 100 năm
  • Một ngôi miếu ở làng quê Bắc bộ từ những năm 1910s
  • Lễ hội Phủ Dầy - Nam Định xưa, cách đây hơn 100 năm
  • Lễ hội Phủ Dầy - Nam Định xưa, cách đây hơn 100 năm
  • Một vị chức sắc làng Xa La, tỉnh Hà Đông cũ - Ảnh năm 1915
  • Ảnh chụp cụ đồ Nho từ đầu thế kỷ XX
  • Hai vợ chồng người nông dân Bắc bộ năm 1910
  • Tục ăn trầu của phụ nữ Việt xưa
  • Tục ăn trầu của phụ nữ Việt xưa
  • Chân dung phụ nữ Việt Nam trước năm 1915
  • Chân dung một gia đình khá giả ở Miền Bắc
  • Mệ Bông Nguyễn Thị Cẩm Hà
  • Trạm tàu điện bờ hồ (nhìn từ góc Hàng Đào
  • Su ra doi cua tuyen ngon doc lap my
  • Đoạn trích từ Nhật ký của Nữ hoàng Victoria. Nguồn: Royal Collection Trust, Luân Đôn
  • Chân dung gia đình hoàng gia năm 1846
  • Nữ hoàng Victoria và Abdul Karim tại Cung điện Buckingham. Nguồn: The New York Times
  • Chân dung Thằng Mõ chụp năm 1902
  • Lính hầu đang khiêng một vị chức sắc cấp huyện đi công vụ, ảnh chụp từ đầu thế kỷ XX
  • Học sinh đi học những năm cuối thế kỷ XIX
  • Những người bán hàng rong ven đường ở Bắc kỳ đầu thế kỷ XX
  • Không ảnh Hà Nội năm 1926
  • Một vị quan lớn cùng đoàn tuỳ tùng và lính cắp gươm, tráp theo hầu - Ảnh từ đầu thế kỷ XX
  • Ngày Tết của một gia đình khá giả ở miền Bắc những năm 1920s

Leave a Comment